PGA (Maksimum Yer İvmesi) Nedir? Nasıl Okunur?

Deprem haberleri genellikle "büyüklük" üzerinden yapılır: "M5.2 deprem oldu." Ancak sizi gerçekten etkileyen şey büyüklük değil, yaşadığınız noktada hissedilen yer ivmesi — yani PGA'dır.

PGA Nedir?

PGA = Peak Ground Acceleration (Maksimum Yer İvmesi)

Belirli bir noktada, deprem sırasında ölçülen en yüksek ivme değeridir. Birimi g (yerçekimi ivmesi) veya cm/s² cinsinden ifade edilir.

1g = 9,81 m/s² (yerçekimi ivmesi)
Depremler genellikle 0,001g - 1g+ aralığında PGA üretir

Neden Büyüklükten Daha Önemli?

Büyüklük (Mw)	PGA
Depremin kaynağındaki enerjiyi ölçer	Sizin bulunduğunuz noktadaki sarsıntıyı ölçer
Mesafeye bağlı değil (sabit)	Mesafe, zemin ve derinliğe bağlı (değişken)
"Ampul wattı" gibi	"Odanızın aydınlığı" gibi

Aynı M6.0 deprem, merkez üssünde 0.3g PGA üretirken, 100 km ötede 0.01g olabilir. Riski belirleyen, sizin konumunuzdaki PGA'dır.

PGA Ölçeği ve Etkileri

PGA Değeri	Hissedilme	Olası Etki
< 0.001g	Hissedilmez	Yalnızca hassas aletlerle kaydedilir
0.001 - 0.01g	Hafif hissedilir	Asılı nesneler sallanır
0.01 - 0.05g	Açıkça hissedilir	Eşyalar titrer, camlar şıngırdar
0.05 - 0.1g	Güçlü	Mobilyalar kayar, hafif eşyalar düşer
0.1 - 0.3g	Şiddetli	Ağır eşyalar düşer, zayıf yapılarda hasar
0.3 - 0.5g	Çok şiddetli	Ciddi yapısal hasar, çökmeler olabilir
> 0.5g	Aşırı	Büyük yapısal çökmeler

Gerçek Depremlerden PGA Örnekleri

Deprem	Büyüklük	Merkez Üssünde PGA	50 km'de PGA
1999 İzmit	M7.6	~0.4g	~0.1g
2023 Kahramanmaraş	M7.7	~0.7g	~0.15g
2020 İzmir	M6.6	~0.15g	~0.03g
2011 Van	M7.1	~0.2g	~0.05g

PGA'yı Etkileyen Faktörler

1. Merkez Üssüne Uzaklık

PGA mesafe arttıkça azalır. Bu azalma "atenüasyon" olarak adlandırılır.

2. Derinlik

Sığ depremler (< 10 km) daha yüksek PGA üretir. 2023 Kahramanmaraş depremi ~8,6 km derinlikte, bu sığlık yüksek PGA'nın nedenlerinden biriydi.

3. Zemin Etkisi

Yumuşak zemin PGA'yı 2-5 kat amplefiye edebilir:

Kaya: PGA'yı olduğu gibi iletir
Sert zemin: ~1,2-1,5x büyütme
Yumuşak alüvyon: ~2-3x büyütme
Dolgu / bataklık: ~3-5x büyütme

4. Fay Yönelimi

Fayın kırılma yönündeki noktalarda "directivity etkisi" PGA'yı artırabilir.

GeoShake Sensörü ile PGA Ölçümü

GeoShake sensöründeki 4 adet MPU-6050 ivmeölçer, her 10 milisaniyede bir ivme ölçer:

Sensör 3 eksende (X, Y, Z) ivme kaydeder
Her eksenin değeri g cinsinden ifade edilir
PGA = ölçülen en yüksek vektörel ivme = √(X² + Y² + Z² - 1g²)
Bu değer bulut sunucuya iletilir
Uygulamada kullanıcıya gösterilir

Pratik Alıştırma: PGA Hesaplama

Bir sensör şu değerleri ölçtü:

X: 0.08g, Y: 0.12g, Z: 1.02g (yerçekimi dahil)

Yatay PGA = √(0.08² + 0.12²) = √(0.0064 + 0.0144) = √0.0208 ≈ 0.144g

Bu değer tabloya göre "şiddetli" kategorisinde — ağır eşyalar düşebilir, zayıf yapılarda hasar beklenir.

TBDY 2018 ve PGA

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), her konum için tasarım PGA değeri belirler:

DD-1 (çok seyrek deprem, 2475 yıl): En yüksek tasarım PGA
DD-2 (standart tasarım depremi, 475 yıl): Normal bina tasarımı için
DD-3 (sık deprem, 72 yıl): Hasar sınırlama kontrolü
DD-4 (servis depremi, 43 yıl): Fonksiyon kontrolü

tdth.afad.gov.tr adresinde koordinat girerek bu değerlere ulaşabilirsiniz.

📱 Evinizde gerçek zamanlı PGA ölçümü yapın. GeoShake'i ücretsiz indirin: iOS | Android

İlgili Yazılar:

PGA (Maksimum Yer İvmesi) Nedir? Sensör Verinizi Nasıl Okursunuz?